Inhoudlogo inhoudstafel
  • Inhoud:

    1. Voorwoord

    2. Niets over ons zonder ons! Hoe participatie ‘waar’ maken
      Op 16 februari 2009 organiseerde GRIP een studiedag in Leuven rond het thema participatie en ervaringsdeskundigheid, ‘Niets over ons zonder ons! Hoe participatie ‘waar’ maken. Gezien de redactie van de februari-editie van onze nieuwsbrief samenvalt met de datum waarop de studiedag plaatsvindt, kunnen we nog niet het volledige verslag in deze nieuwsbrief opnemen. Toch willen we jullie alvast een stukje inhoud meegeven die op de studiedag gebracht werd, vergezeld van enkele sfeerbeelden. In onze volgende nieuwsbrief leest u er ongetwijfeld meer over.

    3. PGB-fraude in Nederland: hoe zit dat?
      Volgens een onderzoek zou het niet moeilijk zijn om bedrog te plegen met het persoonsgebonden budget (PGB) in Nederland. Het zou erg vaak voorkomen dat dit geld niet gebruikt wordt om zorg in te kopen, want er is heel weinig controle. Maar er zijn nog andere redenen. Dikwijls zijn het niet de budgethouders zelf die de boel bedriegen, maar zijn zij juist vaak de dupe. Uit dit schandaal kunnen we ook in Vlaanderen veel lessen trekken.

    4. Politiek debat: Vernieuw de zorg!
      GRIP organiseert op de REVA-beurs een politiek debat over zorgvernieuwing. Binnenkort verneem je wie eraan deelneemt, maar spannend wordt het zeker. Hou zaterdag 25 april alvast vrij en schrijf je op tijd in!

    5. Hoe staat het nu met het VN-verdrag voor personen met een handicap ?
      Op woensdag 13 december 2006 nam de Algemene vergadering van de Verenigde Naties het nieuwe bindende Verdrag voor gelijke rechten van personen met een handicap aan. Iedereen die betrokken is bij de zaak van burgerrechten voor personen met een handicap, hoopt natuurlijk dat dit een krachtig instrument zal zijn om gelijke kansen en gelijke rechten af te dwingen. GRIP volgt op en in deze bijdrage willen we een stand van zaken weergeven.

    6. Politiek manifest
      GRIP stelde een politiek manifest op voor de Vlaamse en Europese verkiezingen. In februari en maart gaan we langs bij de politieke partijen om onze beleidsvoorstellen te bespreken. Het wordt afwachten of ze onze voorstellen ook opnemen in hun verkiezingsprogramma.

    7. Voorbij de Grens: GRIP was watching it!
      In Voorbij de Grens op één zagen we tien Vlamingen met een handicap een trektocht maken door Nicaragua. GRIP vroeg zich af welke beeldvorming dit opleverde en zette een mediawatch-experiment op. Ervaringsdeskundige kijkers postten elke week hun bevindingen op een blog en kwamen nadien ook een keer samen om het programma te bespreken. We vatten hun meningen samen en trokken met die analyse naar de VRT.

    8. Weetjes en initiatieven
      Een overzicht van interessante weetjes en initiatieven van gebruikersorganisaties, overheden en andere instanties.

    9. Cartoon van de maand
      In elke nieuwsbrief kan je een cartoon over handicap bekijken en downloaden. Veel plezier ermee!

    10. De cartoontentoonstelling van GRIP doorkruist Vlaanderen
      Een lijstje met de data en locaties van de cartoontentoonstelling.

    11. Column: Goed op weg naar een integrale toegankelijkheid?
      Rolstoeler Rudi Van Damme vertelt over zijn avontuurlijke uitstap naar de bowlingbaan. Het hindernissenparcours brengt hem tot enkele bedenkingen over toegankelijkheid. Kunnen we er met gezond verstand en vrijwilligheid tot integrale toegankelijkheid komen? Of zijn er dan toch verplichtingen, controles en straffen nodig?

    12. Sluit aan bij GRIP

    13. Vorige nieuwsbrieven van GRIP

Inleidingfoto elke willaert

  1. Voorwoord:
  2. Beste lezers,

    Niemand kan er nog om heen, er is een financiële crisis. En dan is het erop of eronder…

    Besparen dus, op alle mogelijke vlakken. Wereldwijd neemt het protectionisme toe, elk gaat voor zijn eigen markt gaan schermen. Ook in Vlaanderen zal men de knip op beurs houden. Maar moet er dan op alles bespaard worden ? Ook in de domeinen die personen met een handicap aanbelangen ? NEEN ! Wij moeten nog op tal van vlakken een inhaalbeweging maken om aan “gelijke rechten” en “kwaliteit van bestaan” toe te komen. De economische crisis mag geen rem betekenen op dit vlak.

    In de aanloop naar de regionale verkiezingen, zal GRIP de komende maanden langsgaan bij de Vlaamse politieke partijen om onze verwachtingen scherp te stellen. Meer dan ooit moeten wij benadrukken dat onze doelstellingen op het vlak van gelijke rechten en gelijke kansen de juiste richting aangeven. Hoe lang en hoe zwaar die weg ook is, voor ons is het niet erop of eronder… maar erover !

    Leon Verelst, voorzitter GRIP

    [Terug naar boven]

Vers van de perslogo forum

  1. Niets over ons zonder ons! Hoe participatie ‘waar’ maken
  2. Mensen met een handicap bezitten unieke expertise. Deze unieke ervaring zorgt ervoor dat we de wereld bekijken/beleven vanuit een eigen perspectief. Dit perspectief kan in meer of mindere mate verschillen van het perspectief van de beroepskracht. Als we inclusie ten volle willen realiseren en daarmee samenhangend gelijke rechten en kansen voor iedereen willen garanderen dan is het noodzakelijke dat ons perspectief vanuit het in de wereld staan met een handicap op een volwaardige manier in alle beslissingen wordt meegenomen. Vandaag gebeurt dit nog te weinig. Er wordt nog te vaak uitsluitend vanuit het perspectief van de beroepskracht gekeken. Met de opzet van een studiedag willen we vanuit GRIP in dialoog een proces op gang brengen en hopen dat hij een aanzet vormt tot de realisatie van échte participatie.

    Er kwam heel wat volk opdagen voor onze studiedag. Het thema ‘ervaringsdeskundigheid en participatie’ leeft duidelijk. Het viel ons op dat we een heel divers publiek bereikten. In de zaal zaten zowel mensen die actief zijn binnen tewerkstelling, gelijke kansen, vorming, ondersteuning, … mensen met ervaringsdeskundigheid en beroepskrachten uit België én Nederland. Ook vanuit de politiek mochten we een aantal mensen verwelkomen.

    Eerst nam Geertje Deceuleneer, onze gastvrouw van de dag, ons mee voor een korte babbel met Annick, Peter en Martijn over hun ervaring en de betekenis die dat voor hen heeft. In de voormiddag keken Paul Van Roy en Patrick Devlieger verder vanuit een theoretische hoek naar ervaringsdeskundigheid. In de namiddag gingen de deelnemers zelf aan de slag met de begrippen ‘ervaringsdeskundigheid’ en ‘participatie’.

    Ervaringsdeskundigheid, een verkenning

    (Paul Van Roy)

    De erkenning van ervaringsdeskundigheid van personen met een handicap op alle domeinen van het leven is een voorwaarde om tot echte participatie te komen. Dit is niet alleen belangrijk binnen ons persoonlijk leven. Mensen met een handicap willen ook hun burgerrol opnemen op beleidsniveau en participeren binnen onderzoek, bijvoorbeeld. Bovendien is reële participatie van mensen met een handicap binnen deze domeinen de enige manier om ons perspectief écht mee te nemen.

    Het begrip ‘ervaringsdeskundigheid’ wordt in steeds meer en diverse contexten gebruikt. Binnen deze verschillende contexten is er echter geen eenduidigheid over wat ervaringsdeskundigheid precies inhoudt. Vanuit GRIP zetten we de voorbije maanden de eerste stappen in de uitwerking van een theoretisch kader met betrekking tot ervaringsdeskundigheid. We pretenderen niet dat onze visie ‘de’ waarheid inhoudt. Integendeel, we nodigen iedereen uit om met ons in dialoog te gaan en samen stappen te zetten in de herkenning, verkenning en erkenning van ervaringsdeskundigheid.

    We startten ons denkproces vanuit twee vragen:

    1. Wat weet en kan een persoon met ervaringsdeskundigheid?
    2. Hoe verhoudt de ervaringskennis van de persoon met een handicap zicht tot de kennis en de ervaring van beroepskrachten?

    Om hierop een antwoord te kunnen formuleren stonden we stil bij het woord ervaringsdeskundigheid op zich. Dit bracht ons bij het onderscheid tussen ervaring, ervaringskennis, ervaringskunde en ervaringsdeskundigheid.

    • Ervaring: Het ervaren ‘an sich’ gaat vooraf aan kennis. Een ervaring doen we op in contact met de omgeving.
    • Ervaringskennis: Je staat stil bij je ervaring. Je reflecteert hoe het is om een handicap te hebben, hoe je bejegend wordt door je omgeving. Je plaatst je persoonlijke ervaringen naast de ervaringen van andere personen met een handicap.
    • Ervaringskunde: Je verbindt de ervaring ‘an sich’ met de kennis over deze ervaring en kunt ze een plaats geven.
    • Ervaringsdeskundig: Door je ervaring, kennis en kunde ben je in staat anderen te ondersteunen, zowel op micro, meso als macro niveau en/of op te komen voor jezelf.

    Samenvattend kunnen we zeggen dat ervaringsdeskundigheid meer betekent dan het hebben van een persoonlijke ervaring. Het is een ervaring die beleefd en ingezet wordt, voor zichzelf of voor de ander. Authenticiteit is daarbij belangrijk. Met authenticiteit bedoelen we dat we onszelf tonen zoals we zijn en niet proberen om ons systematisch aan te passen aan de normen van de samenleving. Bovendien is het vanzelfsprekend dat het inzetten van ervaringsdeskundigheid in dialoog gebeurt, met respect voor de diversiteit in perspectief.

    Tot slot geven we jullie nog mee dat alle personen met een handicap ervaringsdeskundigheid bezitten. Ze kunnen deze echter op verschillende manieren inzetten. Hiermee bedoelen we dat iedereen intrinsiek over de mogelijkheden beschikt om kennis over zijn ervaring te verwerven en ze in te zetten. Maar, vaak beletten drempels het inzetten van deze ervaringsdeskundigheid. Soms ook is er extra ondersteuning of vertegenwoordiging van de directe omgeving nodig om ze echt te kunnen inzetten. Het is dan ook een serieuze uitdaging om deze drempels weg te werken en voor gepaste ondersteuning te zorgen zodat de ervaringsdeskundigheid op alle domeinen maximaal ingezet kan worden. Erkenning is hierin een eerste noodzakelijke stap.

    [Terug naar boven]

Dossierslogo Vers van de Pers

  1. PGB-fraude in Nederland: hoe zit dat?
  2. In Nederland is de laatste weken heel wat ophef ontstaan rond het persoonsgebonden budget (PGB). Alles draait om een onderzoek over de fraudegevoeligheid van het PGB. De opsporingsdienst van de belastingen en de gerechtelijke politie hadden onderzocht of het makkelijk was om bedrog te plegen met het PGB. Dit onderzoek was niet wetenschappelijk en ook niet strafrechtelijk, maar een verkennend onderzoek. Daarom werd het rapport eerst niet openbaar gemaakt. Na protest van het nieuwsprogramma Nova werden de resultaten toch bekendgemaakt. En die zagen er niet zo goed uit.

    In 80% van de onderzochte gevallen zou (een deel van) het persoonsgebonden budget niet juist besteed zijn. Het rapport gaf als belangrijkste verklaring dat er zoveel PGB's worden aangevraagd, dat de inschaling vaak gebeurt met één telefoontje.

    Het Centrum Indicatiestelling Zorg betwist dat. Bij een eerste aanvraag doen ze altijd een onderzoek. Bij een verlenging is het wel mogelijk dat men enkel opbelt met de vraag of de situatie is veranderd. Zo kan het blijkbaar gebeuren dat een PGB wordt uitbetaald voor een zieke moeder die al vijf jaar overleden is.

    Volgens Radar, ook een TV-programma, moeten er andere oorzaken zijn van de vele fraudegevallen. Radar ging op onderzoek en kwam al snel uit bij de pgb-bureaus. Zij beheren het budget en doen de administratie voor budgethouders die dat niet zelf willen doen. Ze bieden ook advies en bemiddeling. Maar die bemiddelingsbureaus bieden soms ook zelf zorg aan, of ze zijn verbonden aan zorgvoorzieningen. En dan zijn ze natuurlijk niet meer neutraal. Soms bieden ze je ondersteuning die je helemaal niet nodig hebt. Bovendien zijn ze niet altijd transparant in de besteding van je budget. Zo kun je een zorgabonnement nemen; alles wordt dan voor jou georganiseerd, maar het is helemaal niet duidelijk waarvoor je betaalt en meestal betaal je dan ook veel te veel voor zorg die je soms helemaal niet krijgt.

    In het algemeen moeten budgethouders erg assertief en mondig zijn om tegen zo'n bureau in te gaan, inzage in hun budgetbesteding te krijgen, klacht in te dienen ... En verder is er dus veel te weinig controle.

    Toevallig of niet, maar sinds 1 januari zijn er al nieuwe regels die deze problemen voor een deel zullen oplossen. Zo moet de PGB-houder voortaan zelf zijn handtekening zetten onder de verantwoording van zijn PGB. Ook mogen de kosten voor bemiddeling niet meer met het PGB betaald worden, wat het einde betekent van de zorgabonnementen.

    Het Tweede Kamerlid (= parlementslid) Jan De Vries wil echter nog verder gaan. Het geld zou altijd op de rekening van de budgethouder zelf gestort moeten worden. Een trekkingsrecht of derdebetalersysteem zou met andere woorden fraude in de hand kunnen werken. Verder zou het niet mogen dat een PGB-bureau het budget beheert én ook zorg aanbiedt. Budgethoudersvereniging Per Saldo is het daar helemaal mee eens. Zij werken momenteel aan een keurmerk. PGB-bureaus die zowel budgetbeheer als zorg aanbieden, zouden nooit zo'n kwaliteitslabel krijgen. Niet omdat ze op die manier winst maken, maar omdat die winst vaak ten koste gaat van de budgethouder. Daarom wijst Per Saldo er ook op dat een administratieve controle geen goede controlevorm is. Voor een bureau is het gemakkelijk om de papieren te laten kloppen, maar dit bewijst niet of de persoon de betaalde zorg (of de meest geschikte zorg) ook effectief heeft gekregen. Dat moet men aan de budgethouders zelf vragen.

    Meer informatie:

[Terug naar boven]

Vers van de pers logo Vers van de Pers

  1. Politiek debat: Vernieuw de zorg!
  2. Zaterdag 25 april, 14u – 16u
    Auditoria Flanders Expo, Gent
    Toegang gratis
    Maximum 200 deelnemers

    Uit verschillende hoeken weerklinkt al jarenlang de roep naar zorgvernieuwing. Personen met een handicap willen een beter aanbod van de zorg. Ze willen ondersteuning op maat van hun eigen noden en toekomstdromen. Ze willen meer zeggenschap over hun woonvorm, dagbesteding, werk en over wie hen verzorgt en hen begeleidt. Heel wat voorzieningen zitten al mee op die trein. Ze hebben hun aanbod individueler en klantgerichter gemaakt. Voorzieningen worden echter beperkt door de oude regelgeving. Soms balanceren ze noodgedwongen op de grens van de illegaliteit.

    Het is dus ook aan de politiek om zorgvernieuwing door te voeren. Eén en ander is wel al gebeurd. Het persoonsgebonden budget (PGB), een belangrijke hefboom voor zorgvernieuwing, is op kleine schaal van start gegaan. Maar hoe verloopt dit experiment en wanneer wordt het uitgebreid? Wat gebeurt er verder nog om de zorg meer vraaggestuurd te maken? Hoe zit het met de deregulering? Kortom, met welke ideeën en ambities trekken de Vlaamse politici naar de verkiezingen?

    In dit debat krijg je het live te horen. Diverse spelers uit het veld benoemen de knelpunten en geven ideeën. Politici van verschillende politieke partijen geven antwoord – ook op jouw vragen!

    Meer informatie:

    [Terug naar boven]

Vers van de pers logo Vers van de Pers

  1. Hoe staat het nu met het VN-verdrag voor personen met een handicap?
    1. Het belang van het VN-verdrag voor personen met een handicap

      We kunnen het belang van dit VN-verdrag niet voldoende benadrukken. Het VN-verdrag voor gelijke rechten van personen met een handicap reikt een onmisbare hefboom aan voor de sociale insluiting van personen met een handicap in onze samenleving.

      Uitgangspunt voor het Verdrag is een inclusieve en diverse samenleving. Het garandeert het genot van meer dan 20 mensenrechten en vrijheden: onder andere de deelname aan het gewoon onderwijs en regulier werk, persoonlijke mobiliteit, (keuze in) zorg en revalidatie, integrale toegankelijkheid, het recht op leven en de bescherming van de integriteit van de persoon. Sociale achterstelling dient te worden bestreden door een regelgeving voor antidiscriminatie en redelijke aanpassingen. Overheden dienen te werken aan een mentaliteitswijziging en correcte beeldvorming ten opzichte van personen met een handicap.

      Na 5 jaar werken en nog heel wat stevige onderhandelingen op het laatste moment stemde de Algemene Vergadering van de VN in consensus voor het resultaat. De volledige naam van de conventie is ‘Comprehensive and Integral International Convention on the Protection and Promotion of the Rights and Dignity of Persons with Disabilities’.

      Deze conventie is een mijlpaal voor de mensenrechten van personen met een handicap. Dit is een bevolkingsgroep van 15 à 20% van onze bevolking, op wereldvlak 650 miljoen mensen. Het is ook het eerste mensenrechtenverdrag van de 21e eeuw. Het vorige (rond kinderrechten) dateert van 1989.

      Foto - Respect voor een handicapMensen met een handicap kunnen al genieten van de bescherming die algemene mensenrechtenverdragen bieden (vb. de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens). Er zijn daarnaast in het verleden ook specifieke Verklaringen gemaakt, bijvoorbeeld over mensen met autisme, de Resolutie van 1971 m.b.t. de rechten van personen met een verstandelijke handicap, enzovoort. Sinds 1994 worden een aantal belangrijke vrijheden en principes opgesomd in de VN-standaardregels betreffende gelijke kansen voor personen met een handicap.

      Maar er bleef nood aan een specifieke en afdwingbare Conventie over de rechten van personen met een handicap. Een dergelijk Verdrag moet immers door de VN-lidstaten die de Conventie aannemen (‘ratificeren’) worden omgezet in de eigen wetgeving. Deze lidstaten moeten rapporteren over de stand van zaken van de mensenrechten in hun land en hun burgers kunnen er zich eventueel op beroepen om hun rechten af te dwingen.

    2. De tijdslijn van het VN-verdrag voor personen met een handicap

      13 december 2006

      De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties neemt in consensus het nieuwe bindende Verdrag voor gelijke rechten van personen met een handicap aan.

      30 maart 2007

      Vanaf nu kunnen in New York de lidstaten van de Verenigde Naties het Verdrag onderschrijven. De Belgische vertegenwoordiger bij de Verenigde Naties heeft meteen op 30 maart 2007 namens de minister van Buitenlandse Zaken het VN-verdrag ondertekend. Ondertekening maakt het verdrag voor België nog niet bindend, daarvoor moet het geratificeerd worden door de verschillende parlementen die ons land rijk is.

      GRIP lanceert op die dag, samen met heel wat andere organisaties, een oproep aan de Vlaamse en federale beleidsmakers om zich te engageren voor het VN-verdrag voor gelijke rechten van personen met een handicap.

      3 mei 2008

      Doordat Ecuador op 3 april als 20e land het VN Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap ratificeerde, treedt het verdrag in werking.

      1 januari 2009

      Het verdrag werd al geratificeerd door 45 landen. In het rijtje van ratificerende landen: Oeganda, China, Spanje, China, Kenia, Nieuw-Zeeland, Turkmenistan, Mali, ... maar België ontbreekt.

    3. Op weg naar een ratificatie in België

      België heeft inderdaad het VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap ondertekend op 30 maart 2007. Nu is het evenwel wachten op de ratificatie door alle overheden. 'Ratificatie' betekent in het geval van België dat het federale parlement, maar ook de parlementen van de gemeenschappen, de gewesten en de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie ingestemd hebben met de verdragen. Naast het bekrachtigen van het Verdrag is het ook belangrijk dat het Facultatief Protocol wordt aangenomen. Dit protocol geeft aan op welke manier er controle zal worden uitgeoefend op de bepalingen van het Verdrag.

      Ratificatie van verdragen is een bevoegdheid van de verschillende parlementen. Het proces van ratificatie wordt aangestuurd door de Vice-Eerste minister en minister van Sociale zaken en Volksgezondheid en de Staatssecretaris voor Personen met een handicap. De bevoegde diensten van het departement van Buitenlandse Zaken, in nauwe samenwerking met de FOD Justitie en andere betrokken FOD's, hebben maatregelen genomen met het oog op een bekrachtiging van deze twee instrumenten door België. Maar pas begin april 2008, meer dan een jaar na de ondertekening, stuurde de federale overheid de benodigde documenten naar de parlementen van de deelstaten. Op initiatief van de Staatssecretaris Fernandez Fernandez heeft de interministriële conferentie (federale overheid en de gemeenschappen en gewesten) dan een werkgroep opgericht om de verschillende overheden (acht) samen te brengen rond de opvolging van het VN-verdrag. In het verdrag is de oprichting van een opvolgingsorgaan voorzien waarbij ook personen met een handicap en hun organisaties moeten betrokken worden. Dit was het voorwerp van de werkgroep internationale relaties binnen de interministriële conferentie Welzijn en gezin. Eind vorig jaar droeg de federale regering het voorzitterschap van deze werkgroep over aan de Duitstalige gemeenschap.

      Men beweert thans op alle niveaus dat er bijzondere aandacht wordt gegeven aan het voltooien van het bekrachtigingsproces, zodat men de ratificatie zeker voorjaar 2009 rond zou krijgen. En dat lijkt ook te lukken. De Franstalige Gemeenschapcommissie (bevoegd voor de instellingen van het Brussels Gewest die tot de Franse Gemeenschap Wallonië-Brussel behoren) nam alvast het voortouw en ratificeerde op 9 januari.

    4. Gelijke rechten, ja... maar.

      Het verdrag roept - terecht - grote verwachtingen op. Maar dit verdrag maakt rechten niet rechtstreeks afdwingbaar. Het heeft geen zin om ermee te staan zwaaien wanneer je merkt dat men je rechten als persoon met een handicap niet respecteert. Meer nog, je kan er ook niet zomaar mee naar de rechtbank stappen. Het Verdrag is in de eerste plaats een politiek instrument. Daarnaast heeft het onmiskenbaar een grote morele waarde.

      Men kan zich eraan verwachten dat er hoe dan ook steeds een spanningsveld zal blijven tussen de principes en de concrete toepassing. Denk bijvoorbeeld al maar op het vlak van toegankelijkheid en redelijke aanpassing. De staten die het verdrag ratificeren onderschrijven deze bepalingen, maar de naleving kan altijd wel in progressieve zin verantwoord worden. Dit houdt in dat ze er tijd voor kunnen nemen, afhankelijk ook van de beschikbare middelen en de aanwezige expertise.

      Omwille van dit alles is een nauwe betrokkenheid vanuit ervaringsdeskundigen heel essentieel. Die betrokkenheid is ook vastgelegd in het verdrag zelf.

      VN-verdrag voor personen met een handicap; artikel 4.3.

      "Bij de ontwikkeling en implementatie van wetgeving en beleid tot uitvoering van dit Verdrag en bij andere besluitvormingsprocessen betreffende aangelegenheden die betrekking hebben op personen met een handicap, plegen de Staten die Partij zijn nauw overleg met personen met een handicap, met inbegrip van kinderen met een handicap, en betrekken hen daar via hun representatieve organisaties actief bij".

      Op dit moment is het nog niet duidelijk hoe personen met een handicap zullen betrokken worden bij de structuur van opvolging, concreet ook bij de opmaak van de rapportage (zoals voorzien in artikel 35, binnen twee jaar na ratificatie). Het zal belangrijk zijn om, meteen na de ratificatie, daar volop aandacht aan te besteden.

      Dat het VN-verdrag nog niet geratificeerd is, neemt niet weg dat er reeds volop naar verwezen wordt. Meteen krijgen we daarbij concrete illustraties van het spanningsveld tussen de principes en de concrete vertaling van deze principes in decreten en wetten. We nemen de proef op de som bij de ontwikkeling van twee nieuwe regelgevingen die rechtstreeks betrekking hebben op personen met een handicap: het decreet leerzorg en de wet op beschermingsmaatregelen.

      Het decreet leerzorg

      De Vlaamse Minister van Werk, Onderwijs en vorming, Frank Vandenbroucke, werkt aan een nieuw decreet Leerzorg. Binnen de vernieuwingen die hij voorstelt, zowel binnen het gewoon als het buitengewoon onderwijs, verwijst hij uitvoerig naar het VN verdrag. Maar wat betreft het inschrijvingsrecht, merken we toch een verschil tussen het VN-verdrag en het leerzorgkader.

      In het VN-verdrag lezen we (artikel 24, 2,a en b):

      Bij de verwezenlijking van dit recht (op onderwijs) waarborgen de Staten die Partij zijn dat:

      1. personen met een handicap niet op grond van hun handicap worden uitgesloten van het algemene onderwijsrecht, en dat kinderen met een handicap niet op grond van hun handicap worden uitgesloten van gratis en verplicht basisonderwijs of van het voortgezet onderwijs;

      2. personen met een handicap toegang hebben tot inclusief, hoogwaardig en gratis basisonderwijs en tot voortgezet onderwijs en wel op basis van gelijkheid met anderen in de gemeenschap waarin zij leven

      In het voorontwerp decreet Leerzorg (zie www.vlaanderen.be) kiest men voor een "genuanceerde" toepassing van het inschrijvingsrecht. Op leerzorgniveau III is er daarom sprake van een draagkrachtafweging. Maar voor leerlingen die ingeschaald worden op het leerzorgniveau IV wordt er geen enkele vorm van inschrijvingsrecht voorzien.

      Ondermeer vanuit het Raadgevend Comité bij het VAPH en vanuit het Kinderrechtencommissariaat werd deze uitwerking van het inschrijvingsrecht als een tekortkoming aangeduid. GRIP neemt hierin ook duidelijk een standpunt in: het ontbreken van het inschrijvingsrecht op zorgniveau IV is in strijd met de VN-verdrag voor personen met een handicap.

      De wet op beschermingsmaatregelen voor personen met een handicap

      Op initiatief van Goutry, Smeyers en Lahaye-Battheu werd vanuit de meerderheidspartijen op 9 juli van vorig jaar een wetsvoorstel ingediend dat er op gericht is de wetgeving inzake de onbekwaamheidstatuten te hervormen. Ook de indieners van dit wetsvoorstel verwijzen expliciet naar het VN-verdrag over de rechten van personen met een handicap wanneer ze het hebben over het principe van autonomie van de persoon met een handicap.

      Maar een grote groep gebruikersorganisaties en vertegenwoordigers (in eerste instantie vanuit Wallonië) is van mening dat dit wetsvoorstel personen met een handicap niet erkent als volwaardige burgers, doordat het een volwassen persoon reduceert tot een kind. Er wordt hierbij dus gesteld dat het wetsvoorstel in strijd is met het VN-verdrag. GRIP sluit zich aan bij deze stellingname.

      GRIP verheugt zich dat er nu gewerkt wordt aan een aangepaste versie van het wetsvoorstel en hoopt dat het nieuwe voorstel wel ten volle in overeenstemming zal zijn met het VN-verdrag.

      Wat doet GRIP ?

      GRIP zal in 2009 de ratificatie van het VN-verdrag van nabij opvolgen, met specifieke aandacht voor sensibilisatie en toegankelijke informatie.

      Op 3 december organiseren we een rondetafel over het VN-verdrag voor personen met een handicap. Wie interesse heeft om mee te werken aan de voorbereiding van deze ronde tafel kan contact opnemen met Patrick Vandelanotte (patrick@gripvzw.be / 02/214 27 64).

      Meer informatie : www.gelijkerechten.be

    5. [Terug naar boven]

Dossierslogo dossiers

  1. Politiek manifest
  2. In juni mogen we weer naar het stemhokje om te kiezen voor onze vertegenwoordigers in het Vlaamse en Europese Parlement. GRIP stelde een politiek manifest op met vijf thema’s die we belangrijk vinden in een beleid dat streeft naar gelijke rechten voor personen met een handicap. In februari en maart houden we gesprekken met alle democratische partijen en leggen we uit waarom ze onze beleidsvoorstellen zouden moeten opnemen in hun verkiezingsprogramma. En natuurlijk hopen we dat het dan niet bij beloftes blijft!

    Foto StemlokaalDe vijf thema’s gaan – direct of indirect – allemaal over inclusie. Welk beleid hebben we nodig opdat onze samenleving écht open staat en gelijke kansen biedt voor personen met een handicap? Hieronder een samenvatting van het politiek manifest van GRIP.

    1. Recht op ondersteuning op maat en directe financiering

      De verkiezingsbelofte om de wachtlijsten weg te werken is duidelijk niet ingelost. Er zijn onlangs heel wat petities, acties en andere initiatieven genomen voor een recht op zorg. GRIP gaat een stap verder en eist het recht op ondersteuning op maat. Meer middelen zijn nodig, maar dat geld moet ook goed worden ingezet. Om tot ondersteuning op maat te komen, is het beste middel volgens ons directe financiering. We vragen dat dit wordt ingevoerd in verschillende domeinen (werk, onderwijs) en eisen dat het decreet persoonsgebonden budget algemeen wordt uitgevoerd tijdens de volgende regeringsperiode.

    2. Horizontaal beleid op vlak van ondersteuning

      Voor verschillende vormen van ondersteuning, tegemoetkomingen en uitkeringen moeten we aankloppen aan heel wat verschillende deuren. We vragen dat de overheid een eenheidsloket invoert dat je op weg kan zetten naar al die verschillende instanties.

      Ook je persoonlijke dossier zit overal verspreid en je hebt er soms zelf helemaal geen zicht op: waar het zit, hoe ver het ermee staat… We willen dat onze dossiers in één kruispuntbank zitten, die verschillende instanties kunnen raadplegen als we daar toestemming toe geven. Nu moet je immers veel heen en weer lopen om telkens dezelfde informatie te geven. We moeten dit dossier vooral ook zelf kunnen inkijken, het is tenslotte ons dossier!

    3. Antidiscriminatie

      Het Vlaamse antidiscriminatiedecreet is goedgekeurd. Maar kunnen we het decreet ook gebruiken in de praktijk? Kunnen we een rechtszaak aanspannen als we gediscrimineerd worden? Er zijn al enkele meldpunten, maar die moeten vooral bemiddelen. Voor juridische ondersteuning hebben we zoiets nodig als het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Dit is een federale instantie, maar wij willen dat het ook kan optreden voor Vlaamse bevoegdheden. Het Centrum is daar trouwens zelf ook vragende partij voor.

      Op Europees niveau willen we een Richtlijn die verder gaat dan antidiscriminatie op het gebied van tewerkstelling. Als België binnenkort weer voorzitter wordt van de Europese Commissie, moet ons land de kans grijpen om daar een voortrekker in te zijn.

      Op gebied van toegankelijkheid is er nog altijd heel wat te verbeteren. We eisen duidelijke regels en normen en die mogen niet vrijblijvend zijn. Er moet ook controle zijn en overtredingen moeten bestraft worden.

    4. Inclusief beleid / gelijkekansenbeleid

      Personen met een handicap vormen een groep die een specifieke vorm van achterstelling ondervindt. Het antidiscriminatiedecreet erkent dit ook. Nu komt het erop aan dat mensen met een beperking ook daadwerkelijk als volwaardige doelgroep worden opgenomen in het beleid van Gelijke Kansen en het onderzoek van het Steunpunt Gelijke Kansen.

      Een inclusieve samenleving ontstaat niet vanzelf, daar is een bewust beleid voor nodig. De VN-Conventie voor de Rechten van Personen met aan handicap biedt hiervoor een goed kader en moet dan ook dringen geratificeerd worden. Een van de instrumenten om de VN-Conventie uit te voeren is rapportering. Wat is het effect van nieuwe regels en decreten op de inclusie van personen met een handicap? Welke bestaande wetten zijn indirect discriminerend? Dit kan men meten, veranderen en helpen voorkomen door een een inclusie-effectenanalyse in te voeren.

    5. Beleidsparticipatie

      Voor een goed beleid moet men de mensen over wie het gaat ook inspraak geven. Ervaringsdeskundigen en vertegenwoordigers van hun organisaties moeten als volwaardige partners kunnen meedenken en meebeslissen: in alle verschillende overheden, op alle domeinen en in alle fases van de beleidscyclus.
      Ook als vrijwilligers moeten mensen met een handicap hierin voldoende ondersteuning, een redelijke vergoeding en een volwaardig statuut krijgen.

    Lees het volledige politiek manifest van GRIP

    [Terug naar boven]

Vers van de pers logo Vers van de Pers

  1. Voorbij de Grens: GRIP was watching it!
  2. Van 1 september tot 13 oktober 2008 zond één Voorbij de Grens uit. In dit programma konden we tien Vlamingen met een lichamelijke of zintuiglijke handicap volgen op een trektocht door Nicaragua. Fotografe Lieve Blanquaert was ook van de partij. En GRIP keek ernaar.

    Mediawatch betekent kijken, analyseren en reageren. Wij kijken in de eerste plaats naar de beeldvorming van handicap. Maar "wij" zijn een diverse groep van verschillende mensen. Het mediawatch-experiment leverde bijgevolg een diverse analyse op, en ook een veelstemmige uitwisseling met de VRT.

    Mediawatch begint met kijken of opmerken. GRIP nodigde haar medewerkers uit om naar het programma te kijken en een dagboek bij te houden van hun gevoelens en bevindingen daarbij. Die verslagen konden ze posten op de blog www.handiwatch.wordpress.com, waar iedereen kon meelezen en reageren.

    Mediawatch ontwikkelt zich al snel van opmerken naar analyseren. Wat betekenen de dingen die we zien? Welke visie schuilt erachter? Welk effect hebben ze? Toen het einde van de serie naderde, postte GRIP enkele discussiepunten op de blog. Die baseerden we op wat de kijkers geschreven hadden, maar ook op de handicap-modellen. Dit zijn manieren waarop men kijkt naar het fenomeen handicap. Zo heb je het medische model, waarin we aandacht hebben voor revalidatie en verpleging. Het sociale model legt de nadruk op ontoegankelijkheid en andere maatschappelijke drempels. Met morele modellen proberen we handicap een plaats te geven in een systeem van (positieve en negatieve) waarden.

    De discussiepunten werden verder besproken in een focusgroep. Deze bijeenkomst hielden we nadat het programma was afgelopen. In de focusgroep, maar ook op de blog bleek al gauw dat onze ervaringsdeskundige kijkers erg kritisch waren en niet alleen positieve reacties hadden op het programma. Ook bleek niet iedereen dezelfde mening te hebben. Al het interessante materiaal dat hieruit voortkwam probeerden we nog beter in verband te brengen met de handicap-modellen en dit brachten we samen in één analyse.

    Binnen het morele model ontdekten we dat het programma uitging van een winnersmentaliteit. De trektocht draaide om sportieve prestaties, en vaak was de persoonlijke prestatie het belangrijkst – niet de groepsgeest of het teamwork. Sommigen vinden het oké dat zogenaamde verliezers achterbleven, zodat de sterkeren tenminste de top van de berg zouden halen. Ook waren het juist de straffe prestaties die maakten dat televisiekijkend Vlaanderen bewondering kreeg voor deze mensen met een handicap. De andere kant van deze medaille is dat je minder respect lijkt te verdienen als jouw dagelijkse uitdagingen bestaan uit wassen, kleden, eten en drinken. Wie durft klagen over een gebrek aan ondersteuning, wordt binnen deze moraal misschien beschouwd als een verliezer.

    Ook van het medische model vonden we veel terug. Er reisde een dokter mee met het gezelschap, die de tocht beschreef als een vorm van revalidatie. Dit schoot bij veel van onze kijkers in het verkeerde keelgat. Vanuit medisch oogpunt vonden zij de trektocht – tenminste, het beeld dat ze ervan kregen – helemaal niet verantwoord.

    Als we de bril opzetten van het sociale model, ontdekten we dat het groepje geen toonbeeld was van inclusie. Veel kijkers waren verontwaardigd dat er met Jef zo weinig rekening gehouden werd. Door de communicatie niet aan te passen, werd hij uitgesloten en tegelijk gebruikt als trekpaard. Het programma gaf nog een paar andere maatschappelijke pijnpunten goed weer, al was het meestal maar terloops.

    Als we het programma vanuit het culturele model analyseren, komen we tot heel wat interessante conclusies. De deelnemers vormden een diverse groep met verschillende handicap-identiteiten. Er waren mensen bij, zowel met een aangeboren als een verworven handicap, die hun beperking een plaats hadden gegeven of er zelfs een beetje trots op waren. De meeste aandacht ging wel naar een paar mensen die nog maar pas een handicap verworven hadden en het daar nog heel moeilijk mee hadden. Met hen konden de meeste mediawatchers zich niet identificeren. Ze zagen hen ook niet als rolmodellen. Waar bijna iedereen het wel over eens was, is dat het programma uiteindelijk niet alleen ging over handicap, maar ook over tien mensen.

    Geen goede mediawatch zonder een reactie. We reageerden natuurlijk al op de beeldvorming door de ervaringsdeskundige stemmen te laten horen op de blog. Maar met onze analyse onder de arm trokken enkele GRIPpers ook naar de VRT. Op 15 december hadden we een rondetafelgesprek met onder andere de netmanager en medewerkers van de Cel Diversiteit. Ze waren verrast door onze grondige aanpak en de genuanceerde feedback. Het was een bijzonder vruchtbaar gesprek. Met deze uitwisseling haalden we de banden met de VRT weer wat nauwer aan, dus dat belooft voor de toekomst!

    Meer informatie:

    De analyse bevat natuurlijk nog veel meer informatie dan in bovenstaande samenvatting. De volledige tekst kun je lezen op www.handiwatch.wordpress.com of op www.gripvzw.be onder "Dossiers van GRIP" bij "Media". Daar kun je de tekst ook downloaden. Hier is de directe link naar de Analyse van de beeldvorming in Voorbij de Grens.

    [Terug naar boven]

Activiteiten logo Vers van de Pers

  1. Weetjes en initiatieven
    • De Roze Joker
    • Vandaag zijn er in Vlaanderen weinig ontmoetingsmogelijkheden voor holebi’s met een verstandelijke beperking. Daarom organiseerden VMG, de Holebifederatie en Casa Rosa in 2008 4 ontmoetingsnamiddagen voor holebi’s met een verstandelijke beperking. Uit het succes van deze namiddagen blijkt dat de nood aan ontmoeting groot is. Daarom worden in 2009 nog 6 ontmoetingsdagen georganiseerd in Gent onder de naam 'De Roze Joker'. De bedoeling van deze dagen is om holebi’s met een verstandelijke beperking in een ontspannen sfeer met elkaar in contact te brengen. De activiteiten zijn dan ook in eerste instantie gericht op kennismaking. Daarnaast wordt er op een laagdrempelige manier aandacht besteed aan het holebithema. Voor meer informatie kunt u terecht op www.holebifederatie.be.

    • Aditi vzw
    • Vanaf januari 2009 start Aditi vzw met haar werking. Aditi vzw is een nieuw centrum voor advies, informatie en ondersteuning rond seksualiteitsontwikkeling en -beleving.
      Alle personen met een beperking kunnen er met hun vragen terecht.
      Omdat - bijvoorbeeld in het geval van personen met een verstandelijke handicap – soms andere mensen voor hen als spreekbuis fungeren – kunnen uiteraard ook ouders, partners, begeleiders… in dit centrum met specifieke vragen terecht. Voor meer informatie kunt u terecht op www.aditivzw.be of mailen naar info@aditivzw.be.

    • Inclusief dansproject Drosera
    • Drosera is een inclusieve dansproductie met live hedendaagse klassieke muziek. Choreografe Goele Van Dijck gaat de uitdaging aan om een bijzondere dansproductie in elkaar te steken met dansers met en zonder fysieke handicap. En is op zoek naar jonge (tussen de 16-26 jaar) dansers met of zonder handicap voor een nieuwe dansproductie. Voor meer informatie kunt u terecht op info@artforumvzw.be.

    • ‘Evenementen voor allen’: Aangepaste tickets en plaatsen voor personen met een handicap
    • In 2007 heeft het Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding een melding van een rolstoelgebruiker ontvangen die om een bepaald concert te kunnen bijwonen enkel een ticket aan VIP-condities kon kopen. Gevoelig voor dat verhaal, wilde het Centrum op het terrein nagaan op welke manier de verschillende organisatoren van evenementen en spektakels en de ticketverkooppunten personen met een handicap ontvangen. Verenigingen van en voor personen met een handicap, alsook verschillende organisatoren op het terrein werden gecontacteerd en bevraagd. Op die manier kreeg het Centrum een beeld van de problemen die er nog regelmatig rijzen, maar ook van de goede praktijken. Voor meer informatie kunt u terecht op www.diversiteit.be.

    • The Including Samuel Project
    • De film “Including Samuel” van Dan Habib onderzoekt de educatieve en sociale inclusie van jongeren met beperkingen. De veelvuldig bekroonde documentaire vertelt het verhaal van de familie Habib en hun inspanningen om hun zoon Samuel te betrekken in de verschillende aspecten van het ‘het leven’. In de film worden er ook nog enkele andere families gevolgd, met verschillende ervaringen op het vlak van inclusie. Organisatie: Vakgroep Orthopedagogiek UGent en Ouders voor Inclusie. De film draait op 11 maart 2009 in Gent, met nabespreking onder leiding van vader en moeder van Samuel. Informatie of inschrijvingen (voor 5 maart) op info@oudersvoorinclusie.be.

    [Terug naar boven]

Sensibilisatie logo vers van de pers

  1. Cartoon van de maand
  2. GRIP organiseerde in het voorjaar van 2005 een cartoonwedstrijd. Wij selecteerden voor jou de beste inzendingen. De cartoon van de maand is er één van Ben Seys en draagt de titel “Speciale ingang”.

    Cartoon van de maand

    Reserveer de volledige cartoontentoonstelling van GRIP gratis voor je organisatie, dienst of instelling.

    [Terug naar boven]

Sensibilisatie logo vers van de pers

  1. De cartoontentoonstelling van GRIP doorkruist Vlaanderen
  2. Onze cartoontentoonstelling ‘Haha… handicap’ zet zijn ‘never-ending tour’ verder doorheen Vlaanderen en Brussel in 2009. Noteer alvast de volgende data in je kalender:

    Nog tot 22 februari 2009 kan je terecht in:
    Cultuurcentrum Ter Dilft, Sint-Amandsesteenweg 41-43, 2880 Bornem
    www.terdilft.be

    09 maart 2009-20 maart 2009
    Centrum voor Toegankelijkheid, Boomgaardstraat 22, 2600 Antwerpen

    01 april 2009-29 april 2009
    ACV Zuid-West Vlaanderen, P Kennedypark 16D, 8500 Kortrijk

    07 mei 2009-31 mei 2009
    Gemeenschapscentrum De Zeyp, Van Overbekelaan 164, 1083 Ganshoren
    www.dezeyp.be

    05 juni 2009-20 juni 2009
    Gewoon en Anders vzw, Molenhoekstraat 2, 2400 Mol

    [Terug naar boven]

Columnlogo Dossiers

  1. Column: Goed op weg naar een integrale toegankelijkheid?
  2. Zondag jongstleden had ik een uitstap gepland naar een bowlingzaal. De lokatie waar ik heen wou, omdat ik uit ervaring weet dat ik er met mijn elektrische rolstoel terecht kan, was deze keer geen optie. Alle banen waren bezet omwille van de vele verjaardagsfeestjes die reeds voor zondagnamiddag waren gepland.
    Als alternatief vond ik een andere vestiging van dezelfde groep. Niet eens zo ver van mijn woonplaats gelegen. En naar men beweerde aan de telefoon, ook rolstoeltoegankelijk.

    Vol goede moed vertrokken wij op zondagnamiddag, met het busje van de lokale afdeling van de ‘Dienst Aangepast Vervoer’, naar de betreffende bowlingzaal. Mijn twee jongens, een vriend van hen, mijn assistente en ikzelf werden door de joviale vrouwelijke chauffeur veilig en wel ter plaatse gebracht. Op het adres van bestemming zag het er allemaal veelbelovend uit. Een dubbele toegangsdeur, waarvan elk deel apart al breed genoeg is om zelfs met een brede rolstoel als de mijne, of een maxi kinderwagen, probleemloos binnen te geraken. Voorts: brede gangen, duidelijke bewegwijzering, een puike toiletruimte, waar ook rolstoelers nuttig gebruik van kunnen maken, tot plots: drie treden!

    Gelukkig had ik snel opgemerkt dat zich aan mijn rechterzijde een geheel glazen deur bevond, waarop op ooghoogte – van een staand persoon! – een klein zelfklevertje was aangebracht met het internationaal symbool voor mensen met een handicap: een witte rolstoel op een blauwe achtergrond. Dit deed me vermoeden dat achter die deur de voor mij te volgen weg zou liggen. Eén probleem: de deur was vast! Dus stuurde ik de jongens de trappen op om via de gewone weg (die een hele hoop mensen die na ons waren gearriveerd, inmiddels hadden ingeslagen) naar de infobalie te stappen en de receptionist(e) te verzoeken iemand van het personeel te sturen om de deur te openen. Vrij snel kwam er iemand aan. Vaak wordt die deur blijkbaar niet geopend, want de kerel die opdaagde, moest zowat elke sleutel uit zijn sleutelbos uitproberen vooraleer hij de juiste opener te pakken kreeg.

    Toen de deur eindelijk los en geopend was, reed ik binnen. Toen ik vlak bij hem was, begroette ik de man. "Graag gedaan" was zijn respons. Die vent ging er dus van uit dat ik hem had bedankt, terwijl zijn dienst allerminst een gunst was, want die deur dient steeds open te zijn! Het is al erg genoeg dat elkeen met wielen onder zijn gat als tweederangsburger via een zijdeur naar binnen moet.

    Dat ik vanaf daar op eigen houtje tot in de zaal zou geraken, was een foute gedachte. Twee deuren en een zaal moesten we nog door. Toen ik dan toch in de bowlingzaal was gearriveerd, zei de kerel die de deuren had geopend, dat dit het eindpunt was. Verder kon niet. Ik keek rondom mij: langs de zitjes en tafels aan de bowlingbanen kon ik passeren. Ik kon ook op de hoogte van de eerste banen geraken via een mobiel aluminium hellend vlakje. Mijn eigen oprijgoten, die ik voor alle zekerheid had meegebracht, mochten dus in hun opbergzak blijven zitten.

    Maar tot aan de bar, de zithoek of de bowlingbanen waar de volwassenen doorgaans spelen, zou ik nooit geraken. Die trapjes op om tot op dat niveau te geraken, zou zelfs met mijn eigen oprijgoten niet lukken. Nu ja, wij hebben onze spelletjes kunnen spelen. Er was een speciale goot beschikbaar, die onder anderen door zwaar verlamde rolstoelers zoals ik wordt gebruikt. Mijn zoon is daar wel om moeten gaan vragen. Maar kom, men bracht ze en het was zelfs nog een mooi, solide exemplaar. Wat goed is mag ook gezegd worden! Maar het hulpmiddel was klaarblijkelijk nog niet veel gebruikt. Hoe zou dat komen?

    Het complex waarin de bowlingzaal zich bevindt, met alle andere faciliteiten zoals vergaderruimte en restaurant, ziet er gloednieuw uit. Het is dan ook doodjammer dat men de riant aanwezige ruimte niet heeft benut om een integraal toegankelijke attractiepool te creëren. Dit is mijn zoveelste ervaring met, en andermaal een voorbeeld van, een nieuwbouw met gebrekkige toegankelijkheid.

    Je moet daar maar eens komen met je kleinste spruit in de kinderwagen, of met oma, die gebruik maakt van een rollator, en mee komt kijken en supporteren voor haar kinderen en kleinkinderen. Of de 16-jarige puber in een rolwagen die met zijn maten een paar spelletjes komt spelen. Dat bowlen gaat wel, maar enkel in de hoek waar de kinderparty’s plaatsvinden. En met de vrienden aan de bar iets gaan drinken of een videospelletje spelen kan helemaal niet! Een slechtziende die via de drempelloze exit-route naar buiten gaat, loopt veel kans tegen de glazen deur aan te botsen, omdat de voorgeschreven strips op ooghoogte, niet aanwezig zijn. Om maar enkele tekortkomingen in deze specifieke uitbating te noemen.

    We staan nog ver af van een integraal toegankelijke leefwereld, waarin elke persoon zelfstandig en op een gelijkwaardige manier kan participeren in het maatschappelijk leven. Een leefomgeving en dienstverlening op maat van iedereen. Ik vrees dat er enkel een kentering zal komen als men ‘integrale toegankelijkheid’ VERPLICHT maakt, bovendien een doordacht controlesysteem uitwerkt en toepast en strenge sancties voorziet bij het niet naleven van de richtlijnen. Jammer, maar als rede en gezond verstand het niet voor elkaar krijgen, dan is dit de enige manier om het doel te bereiken.

    Rudi VAN DAMME, 8 februari 2009
    rolstoeler.skynetblogs.be

    [Terug naar boven]

Sluit aanlogo sluit aan bij GRIP

  1. Sluit aan bij GRIP
  2. Heb je voeling met onze werking en sta je achter onze standpunten, word dan sympathisant van GRIP (gratis). Het zal onze organisatie meer draagkracht geven bij het beïnvloeden van het beleid.

    Op deze link vind je een invulformulier. Dank !

    [Terug naar boven]

Archieflogo vers van de pers

  1. Recente nieuwsbrieven van GRIP
  2. Onze oudere nieuwsbrieven kan je bekijken op het deel nieuwsbrief van onze website

    [Terug naar boven]

logo gelijke kansen
    GRIP werkt met de steun van de Vlaamse Minister voor Gelijke kansen en de cel Gelijke Kansen in Vlaanderen.